Temizlikte kullanılan ve doğal olarak elde edilen karışımlar ve sabunların yerine ham madde bulma zorluğu nedeni ile alternatif olarak Almanlar tarafından 1916’da ham petrolden sentetik yolla elde edilen kimyasal deterjanlar geliştirilmiştir.
Kimyasal Deterjanlar kullanım ve erişim kolaylığı nedeni ile kısa sürede tüm dünyada yaygın olarak kullanılmaya başlamıştır.
1960’lı yıllarda ise Avrupa ve Amerika’da deterjanların doğayı kirlettiği ve canlılara zarar verdiğine ilişkin ortaya çıkan sonuçlar sonrası üretim sahalarında bir dizi önlemler ve mevzuatlar zorunlu olarak devreye girmiştir.
Ancak kimyasal temizlik malzemeleri günlük yaşantımızda her her alanda kullandığımız ve hayatımızı kolaylaştıran maddeler olmakla beraber içeriğindeki kimyasal maddelere sürekli olarak maruz kalınması nedeni ile hala sağlık ve doğa açısından olumsuz sonuçlar doğurabilecek niteliktedir.
Deterjanların içeriğinde kullanılan maddeleri kısaca inceleyecek olursak. Deterjanların temizleyici özelliği ile yapısında bulunan yüzey-aktif maddeler biyolojik bozulmaya (biyodegredasyon:su ve toprakta bakteri ve enzimlerin etkisi ile mikrobiyal aktivite ile dönüşüm) uğrayabilmektedir. Ancak bu maddeler pahalı olduğundan deterjanın içinde %10-30 oranlarında kullanılmaktadır.
Üretimin geri kalanında (%70-90 oranında) kullanılan maddeler ise; ucuz olduğu için üreticilerin tercih ettikleri bentonit, asitler, kaolin, silikatlar ve değişik tuzlardan oluşan ve biyodegredasyona uğramayan inorganik (organik olmayan)maddelerdir.
Diğer taraftan ana maddelerin yanı sıra sentetik deterjanın temizleme gücünü artırmak ve suyun sertliğini azaltmak için kullanılan aktive edici fosfat, karbonat, silikat bileşikleri, boraks ve perborat tuzları gibi katkı maddeleri de inorganik kimyasal maddelerdir.
İnorganik maddeler su ve toprakta biyodegredasyona uğramadığından yaşayan tüm canlıları ve bitkileri zehirlemekte dolayısıyla onlarla beslenen insanların sağlığını ciddi ölçüde tehdit etmektedir.
Evimizin vazgeçilmezi olan ve piyasada kolayca erişebildiğimiz yüzey temizlik, çamaşır ve bulaşık deterjanı gibi ürünlerde yukarıda bahsettiğimiz inorganik ve kimyasal içerikler yer almaktadır.
Örneğin; Bulaşık deterjanlarının çoğunda yüksek düzeyde fosfat ve klor bulunur ve ana maddeler petrol kaynaklı olduğundan bakterilerce ayrıştırılıp doğaya tekrar kazandırılamazlar. Çamaşır deterjanlarında ise genellikle fosfat, fenol, amonyak ve naftalin gibi zararlı kimyasalları içinde barındırmaktadır.
Deterjanların içeriğindeki zararlı başrol oyuncularından Klor, kanalizasyon sistemine karıştığında, organiklerle birleşerek son derece tehlikeli bir kimyasal madde olarak bilinen trihalometanı meydana getirir. Bir diğeri olan fosfat ise, ırmakları, gölleri ve fazla akıntı olmayan körfezleri istila eden zehirli mavi-yeşil alglerin (yosunların) ana nedeni olup denizde yaşayan tüm canlılar için büyük bir tehdit oluşturmaktadır.
Çoğumuz toksik (sağlığa zararlı) maddelerin endüstriden, ilaçlardan ve hava kirliliğinden hayatımıza girdiğine inanırız. Fakat evde kullandığımız kimyasal deterjanların çoğunun toksik madde içerdiğini düşünmeyiz. Aslında evde kullandığımız kimyasal deterjanlarla çocuklarımız da dahil olmak üzere hepimiz toksik maddelerle temas etmekte ve solumaktayız.
Deterjanların İçeriğinde Bulunan Bazı Maddeler Nedeni İle İnsanlarda Görülen Yan Etkilerden Birkaç Örnek;
Deterjanların çoğunda çok miktarda fosfat ve klor vardır. Bunların yutulması veya solunması çok ciddi sorunlara yol açabilir. Bu yüzden bulaşıklar iyice durulanmalıdır.
Bulaşık yıkarken, sıcak veya ılık suyun etkisiyle buharlaşan klor gözlerin yanmasına, solunumda zorluk, başın ağrıması gibi etkilere neden olabilmektedir.
Kokulu deterjanlar (tuz ruhu, kezzap, çamaşır suyu, yumuşatıcı, çamaşır deterjanı) akciğer hastalıklarına ve kolon kanserine yol açar. Ayrıca mantar hastalıklarına sebebiyet verir.
Kadınlarda cilt, erkeklere göre daha ince olduğu ve bu maddelere daha çok maruz kaldıkları için kadınlar sağlık yönünden daha fazla etkilenirler.
Deterjanlar ciltte egzama hastalığına da neden olur.
Çamaşır suyuna kullandığımızda, gözü tahriş edebileceği gibi solunum güçlüğüne, boğazda ve göğüste daralmaya, akciğer ödemine, karaciğer tahrişine, şiddetli baş ağrılarına, öksürme, kusma ve bayılmaya sebep olabilmektedir.
Bulaşık deterjanların çoğunda bulunan klorun temas ettiği bölgelerde kaşıntı, iğnelenme hissi ve doku ölümü gibi problemlerde görülebilmektedir. 1 litre de 2.5 mg klor içeren hava birkaç dakikadan fazla solunduğun da ölüme dahi neden olabilmektedir.
Birçok ev temizlik ürününde özellikle hızlı bir şekilde buharlaşabildiği için cam temizleme solüsyonlarında da yaygın olarak bulunan amonyak temas halinde cildi, gözleri ve akciğerleri tahriş edebilir niteliktedir. Bu ürünleri yutmak ağız, boğaz ve mideyi yakabilmektedir.
Tuvalet ve lavaboların temizliğinde kullanılan dezenfektanlar; solunduğunda tehlikeli olabilecek, kresol, formaldehit, etanol ve klor içermektedir. Bu kimyasallar karaciğer, akciğer ve böbreklerde zarara neden olabileceği gibi merkezi sinir sistemini de olumsuz yönde etkilediğinden bireyde sinirlilik ve depresyona sebep olmaktadır.
Deterjanların İçeriğinde Bulunan Bazı Maddeler Nedeni İle Çevreye Zararlarından Birkaç Örnek
Klor, kanalizasyon sistemine karıştığında, organiklerle birleşerek son derece tehlikeli bir kimyasal madde olarak bilinen trihalometanı meydana getirir. Klor aynı zamanda, kanalizasyon sistemindeki maddeleri parçalama fonksiyonu olan yararlı bakteri ve mikroorganizmaları da öldürür.
Deterjanın yapısındaki fosfat, mavi yeşil alglerin temel sebebidir. Denizlerde, akarsularda ve göllerde en belirgin kirlenme sebebi mavi yeşil alglerin sayısındaki artıştır (ötrofikasyon).
Bulaşık ve çamaşırlarda kullanılan deterjanlarda kullanılan klor, fosfat ve birçok kimyasalın etkisi, tüm dünyada gibi gelişmiş ve büyük ülkelerin çevre sorunlarının başlarında gelmektedir.
Deniz ve akarsularda yaşayan tüm ekolojik canlıların zehirlenmesine ve soyunun tükenmesine neden olmaktadır.
Bu makaleye deterjanların zararları hakkında çok küçük bir kısmını aktarabildiğim bilgileri araştırırken gördüğüm bilimsel çalışmaları okurken dehşete kapıldım. Ne yazık ki bahsedilen deterjanları uzun bir süre evimde bilinçsizce kullandım. Sağlığın yerini tutamayacak bahanelerle kullandığım deterjanlarla kendime, aileme ve doğaya verdiğim zarar için çok üzüldüm. Birkaç aydır kullandığım doğal deterjanları alarak bu kimyasalları evimden uzaklaştırdığım için şükrediyorum.
Bu makale temizlik ürünlerine karar veren ve kullanan hanımlar için tercih edecekleri deterjanlar hususunda düşünmeye vesile olması temennisi ile yazılmıştır.
Çevreye ve insan sağlığına duyarlı deterjanlar ve ürünler için size bu yazıyı yönlendiren arkadaşınıza danışınız, eğer bizi internetten bulduysanız yuvanızda güvenle kullanabileceğimiz insan ve çevre dostu bulaşık deterjanı, çamaşır deterjanı ve diğer ürünleri %15 indirimli alabilmek için bize ulaşın.
Yaşam Takımları™ sitesinden daha fazla şey keşfedin
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
Büyük bir şaşkınlıkla okudum… Çevreye en büyük tahribatı biz insanlar veriyoruz maalesef… Yaşam takımlarında olduğum çevremi daha iyi tanıdığım ve bilinçli bir tüketici olduğum için şükrettim…Emeğiniz çok kıymetli… Farkındalığımızı arttırdığınız için Çok teşekkür ederiz…
Aysel hanım harika bu kadar güzel bu kadar açıklayıcı bilgi tecrübe edinmek için veilen emeğiniz çok faydalı olmuş sizin verdiğiniz belki 1 hafta belki çok vakit aldı mutlaka okunması gereken bir bilgi bunu heryerde kullanmak çoğu insanları bilgilendirmek artık biz yaşam takımı ailesine düşüyor çok ama çok teşekkür ederim hemen paylaşıp ilgilenecek dostlar ğnş bu faydalı siteyi ziyret etmeleri bir canlıyı oksijeni insanı korumak adına olduğu bilinci yatmak bana şahsen düştü kendi adıma teşekkürler
Teşekkürler Aysel hanım eline emeğine sağlık okadar ciddi bir konudan bahsediyorsunuz ki úzerinde çok düşünülmesi anlatılması yazılıp çizilmesi gereken çok õnemli bu konuyla ilgili kıymetli bu makale için çok teşekkür ederim
Teşekkür ederiz Aysel hnm.Temizlik ürünlerinin tarihçesi niteliğinde bir araştırma yazısı olmuş.Emeğinize sağlık